İLÜZYONA DİKKAT !

Yazıyı Özge Nur Dilber’in sesinden dinlemek için videoyu çalıştırın…

Sihirden, illüzyondan hoşlanır mısınız? Şimdi böyle sorunca biraz tuhaf oldu farkındayım, ancak ben çok severim. Benim çocukluğumda hafta sonları televizyonlarda illüzyonist Sermet Erkin ve diğer illüzyonistler çıkar, gösteri yapardı. Ne güzel, keyifle izlerdik. Sonra dergiler, gazeteler eklerinde ufak sihirbazlık malzemeleri verirlerdi ve nasıl kullanılacaklarını anlatırlardı. O malzemeleri kartondan kesip zevkle oynardım, her zamanki gibi bir şeyler öğrenmeye çalışırdım.

Şimdi belki de algı yönetimi konusunda iyi olmamda bu oyunlar bana yardımcı olmuştur. Biliyorsunuz, illüzyonistler en iyi algı yöneticileridir. Sizden bir yere bakmanızı isterler; eğer onların dediği yerlere bakarsanız, “ya bu nasıl oluyor?” diye düşünürsünüz. İllüzyon denilen sanat aslında bir algı yönlendirme işidir. İnsan algısı bir yere odaklandığında diğer yerlerde ne olduğunu anlayamaz. Bence illüzyon denilen sanatın temelinde bu vardır.

Günümüzde insanların algısını yönlendirebilirseniz, onları belli davranışlara kolayca yöneltebilirsiniz. Bu yüzden birçok büyük şirkette ve yönetici dediğimiz insanların yanında ya da ekibinde mutlaka algı yönetim uzmanı bulunur. Böylece insanların ilgisini istedikleri yere çekebilirler. Hatta sosyal medyada kullanılan bazı algoritmalar, yani yazılımlar da bu algı yönetiminin bir parçasıdır. Dikkat ederseniz bize sürekli “sana şu lazım” diyerek çeşitli ürünler karşımıza çıkarılır.

İsterseniz bu konuyu daha kapsamlı şöyle anlatabilirim. Siz hiçbir şeyden habersiz sabah evden çıktınız, ben de o günün akşamı sizinle bir oyun oynamayı planlıyorum. Mesela size 44 numaralı oyuncuyu seçtirmek istiyorum. Size gün boyu her yerde 44 yazısını gösteriyorum, tabii ki farkında olmadığınız şekillerde o oyuncunun resmini gösteriyorum. Her geçtiğiniz sokağa o oyuncunun resmini asıyorum. Siz bunları fark etmiyorsunuz ama beyniniz işliyor. Sonra dolaştığınız yerlerde içinde “44” geçen şarkılar çaldırıyorum. Böylece gün boyu farkında olmadan 44 numaralı oyuncu bilinçaltınıza işleniyor.

Akşam birlikte stadyumda maç izlerken ben oyunumu başlatıyorum ve size, “Hadi, kocaman stadyumda oyunculardan birini seç ve aklında tut” diyorum. Ben, “Senin seçtiğin oyuncuyu bileceğim” diye ekliyorum. Tabii siz “Olmaz ya, nasıl bilebilirsin?” diyorsunuz. Denemek için oyunu kabul ediyorsunuz. Zihniniz ve bilinçaltınız gün boyunca 44 numarayı gördüğü için, tabii ki koca stadyumda 44 numaralı oyuncuyu seçiyorsunuz. Ben de bildiğimde şaşırıyor ve “ Bu nasıl olur, sen benim aklımdan geçeni nasıl bildin?” diyorsunuz.

Bakın, algıyı yönlendirmek ve değiştirmek aslında bu kadar basit. Peki biz bunu neden toplumsal bakış açımızı ve bazı konulardaki algımızı değiştirmek için kullanmıyoruz? Mesela engellenen bireyler konusunda… Anlattığım örnekteki gibi başarılı olmuş engellenen bireyleri göstersek, insanlara anlatsak, engellenen bireylerin de başarılı olabileceğini, çalışabileceğini, onlara acıyarak bakılmaması gerektiğini bilinçaltına kazısak… Olabildiğince etraftaki engellerin kaldırılması gerektiğini söylesek… Sizce bakış açımızı değiştirmekte yardımcı olmaz mı?

Bence kesinlikle olur. Ancak biz bu yöntemle bakış açımızı değiştirecek yerde çoğu zaman farklı gündemlerle meşgul oluyoruz. Mesela eğitim sistemindeki sorunları tartışacağımız yerde, yılların kaç yıl olacağı üzerinden uzun tartışmalar yapılıyor. Oysa asıl mesele, sistemin hangi biçimde olduğu değil, içinin nasıl doldurulduğu. Kaç kişi bu sistemden eşit şekilde yararlanabiliyor? Engellenenlerin eğitim hakkı ne durumda? İşte bu sorular çoğu zaman göz ardı ediliyor.

Bakın arkadaşlar, belki çok farklı bir açıdan anlatmaya çalıştım konuyu. Ancak dediğim gibi, illüzyonistlerin odaklanmamızı istedikleri yerlere odaklanmayıp başka yönlere bakarsak; algımızı yönetmelerine izin vermezsek ve gerçek sorunlara odaklanırsak yaşadığımız birçok sorunu çözer, birçok engeli aşarız. Böylece daha mutlu ve daha özgür insanların olduğu bir ülkede yaşarız.

Yazan: Onur Ustaoğlu – Seslendiren: Özge Nur Dilber -Bolçinin Katkılarıyla, Bolu Olay Gündem Gazetesi Konuşan Yazılar