Bu yazılarda aslında günlük hayatta hep gördüğünüz ancak çoğu zaman günlük yaşamın koşturmasına kapılıp fark etmediğiniz şeyleri anlatmaya çalışıyorum sizlere. Bu sizin fark etmediğiniz şeyler çoğu zaman ben ve benim gibi engellenen bireylere engel oluyor. Yani fark etmeyerek, bir şey yapmayarak aslında bir bakıma benim gibi insanlara engel olunuyor; sonra da bize engelli denilip geçiliyor. Halbuki dünyada “engelli” diye bir varlık yoktur. Birilerinin yaptığı ya da yapmadığı yüzünden engellenen insanlar vardır.

Bakın insanların nasıl engellendiğini kısa bir haberle anlatayım.
“Ankara’dan Çanakkale’ye gitmek isteyen bir üniversite öğrencisi, bacak ameliyatı sonrası “uçabilir raporu” bulunmasına rağmen hava yolu firması tarafından uçağa kabul edilmedi. Genç, dizini tamamen bükemediği için uçağa bindirilmediğini ve ne biletinin iptal edildiğini ne de değişim yapıldığını belirtti.

Sosyal medyada gözyaşları içinde yaşadığı mağduriyeti anlatan öğrencinin videosu kısa sürede geniş yankı uyandırdı. Olay, engelli veya hareket kısıtlı bireylerin hava yoluyla seyahatlerinde karşılaştıkları ayrımcılığı ve hava yolu firmalarının bu konudaki yetersiz uygulamalarını yeniden gündeme taşıdı.”

Gördünüz mü? Ben haberi görünce, her zaman olduğu gibi biraz araştırdım ve son yıllarda bu tür olayların arttığını veya sosyal medya sayesinde daha görünür hale geldiğini söyleyebilirim. Engellenen bireylere hava yolu taşımacılığında indirim uygulanıyor ama insan ister istemez “bu indirim bu tür olaylara mı yol açıyor?” diye soruyor. Çünkü bildiğim kadarıyla bu indirimi çoğu firma kendi bütçesinden karşılıyor, yani devlet desteğiyle yürüyen bir sistem değil.

Dedim ya biraz araştırma yaptım diye… Hava ulaşımını araştırırken bir de kara ulaşımını araştırayım dedim. Karada, yani şehirler arası taşımacılık yapan otobüslerde durumun daha da vahim olduğunu gördüm. Hiç dikkat ettiniz mi? Mesela benim gibi tekerlekli sandalye kullanıcıları için şehirler arası otobüslere aracımla binip inebileceğim ne bir rampa var ne de ayrılmış bir yer. Otobüse binmeye kalksam ya beni karga tulumba taşıyıp otobüsün içine alacaklar ya da otobüse binemeyeceğim.

Peki yasalarımız bu konuda ne diyor, gelin bakalım.
Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 54. maddesi var. Bu maddeye göre şehirler arası otobüs firmaları, araçlarını engelli ve hareket kısıtlı yolcuların erişimine uygun şekilde düzenlemek zorunda. Ama tekrar soruyorum: Kaç tane otobüs firmasında tekerlekli sandalye için ayrılmış bir yer gördük? Ben hiç görmedim.
Yani otobüs firmalarının büyük bölümü de, denetimi yapması gereken kurumlar da bu konuda sınıfta kalmış durumda. Her zaman yaşanılan gibi, denetim kâğıt üzerinde var ama sahada yok.

Hava yolu tarafında da durum farklı değil. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), engelli veya hareket kısıtlı yolcuların nasıl taşınacağına dair açık kurallar koymuş. Fakat uygulamada firmalar bu kuralları genellikle “emniyet” bahanesiyle esnetiyor.
“Uçağa binemezsin, güvenlik açısından uygun değil” diyerek, yaşanılan olaydaki gibi insanları mağdur ediyorlar.

Bu konularda ne yapılabilir diye düşünürsek aklımıza ilk gelen şey, yetkililerin sahada daha fazla olması ve uygulamaları yasalara göre denetlemesidir. Çünkü kâğıt üzerinde engelsiz ulaşım için her şey yapılmış; engellenen veya hareket kısıtlılığı olan bireylerin toplu taşıma hakkı yasalarda güvence altına alınmış. Ancak yasaları uygulamaya gelince sınıfta kalınmış.

Bakın arkadaşlar, bir kez daha altını çizmek istiyorum: “Dünyada engelli diye bir varlık yoktur. Sizin yaptıklarınız ya da yapmadıklarınız yüzünden engellenen insanlar vardır.” İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 1. maddesi der ki: “Bütün insanlar özgür, onur ve hakları yönünden eşit doğarlar.”
Biz bundan yola çıkarsak, yasaları uygularsak; kara ya da hava fark etmez, ulaşım sektöründeki personele böyle durumlarda ne yapması gerektiğini öğretirsek, onlara gerekli eğitimleri verirsek ve kurallara uymayana ciddi cezalar uygularsak eminim ulaşım sektöründeki birçok engeli ortadan kaldırmış oluruz.

Yazan: Onur Ustaoğlu – Seslendiren: Özge Nur Dilber – Bolçi’nin katkılarıyla Bolu Olay Gündem Gazetesi / Konuşan Yazılar

The post BUNLARIN FARKINDA MISINIZ ? appeared first on Onur Ustaoğlu Proje ve Eğlence Merkezi.

Bilmiyorum dikkat ediyor musunuz; ben bu yazılarda ve katıldığım etkinliklerde, konuşma metinlerinde “engellenen insan” kelimesini kullanırım. Bu bazılarına ilginç gelir ve bana “Niye herkes gibi ‘engelli’ ya da ‘özel gereksinimli birey’ olarak ifade etmiyorsun?” diye sorarlar. Bunu hep şöyle açıklamışımdır:

Bence dünyada “engelli” diye bir varlık yoktur, bizler dünyada yapılan ya da yapılmayan şeyler yüzünden engelleniyoruz.

Evet, özel gereksinimlerimiz var. Ancak “özel gereksinimli” demeyi de pek sevmiyorum çünkü “engelli” kelimesi de “özel gereksinimli” kelimesi de insanları düşündüren kelimeler değil. Ancak “engellenen” kelimesi insanları düşünmeye sevk eden, “Kim, niye engelleniyormuş?” dedirten bir kelimedir.

Bunun için “engellenen” kelimesini kullanmayı tercih ediyorum. Kendimi hiç “engelli” olarak görmedim. Unutmayın, ortada “engelli” sıfatı yapıştırdığınız bir insan varsa, onu engelleyen bir şeyler mutlaka vardır. Bu yüzden ben ve benim gibi insanlar aslında birer engellenendir.

Marifet de olaya bu bakış açısıyla yaklaşıp engelleri görmek, anlamak ve kaldırmaya çalışmaktır. Bildiğiniz gibi, engellenen insanların en çok karşılaştıkları engellerden birisi de ulaşım ve yaya geçitlerindeki engellerdir.

İşte az önce bu anlamda teknolojiyi kullanarak engeli aşmaya çalışan insanların yaptıklarını anlatan bir haber düştü önüme. İzin verirseniz haberin kısa özetini paylaşmak istiyorum:

“Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nde geliştirilen Yaya Geçitlerinde Takip Tabanlı Akıllı Yaya Geçidi Sinyal Sistemi, yayaların güvenliğini artırırken trafik akışını daha verimli hale getirmeyi amaçlıyor. Yapay zekâ destekli sistem, radar sensörleriyle yaya varlığını algılayarak geçiş süresini dinamik olarak ayarlıyor. Genel kullanıcılar için standart süre uygulanırken, yaşlı ve engellenen bireyler ulaşım kartlarını okuttuklarında daha uzun geçiş süresi elde edebiliyor.”

Proje, Akıllı Ulaşım Sistemleri Türkiye (AUS Türkiye) tarafından düzenlenen 8. Ulaşımda Aklın Yolu Ödülleri kapsamında Akademik AR-GE Ödülü kazandı. Ayrıca istatistiksel veri toplayarak gelecekteki ulaşım projelerine katkı sunmayı hedefliyor. Çeşitli belediyelerle işbirliği içinde geliştirilen sistem, hem güvenliği hem de çevresel sürdürülebilirliği desteklemeyi amaçlıyor.”

Yani kısacası projeyi şöyle anlatayım: Yaya geçitlerine konacak bir uyarı ışığı ve hareket algılayıcılar sayesinde yayaya özel süreler tanımlanacak. Örneğin görme yetersizliği olan biri için 15 saniye, tekerlekli sandalye kullanıcıları için 30 saniye olarak tanımlanan sürede sistem trafiği durduracak ve yayaların güvenle yaya geçidini kullanmalarına olanak sunacak ve sistem, yaya geçidine bir yayanın adım atması halinde uyarı ışıklarını yakıp sürücülerin dikkatli olmalarını sağlayacak şekilde tasarlanmış.

Ayrıca AUS Türkiye Derneği aracılığıyla Samsun Büyükşehir Belediyesi, Tokat Belediyesi, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, Konya Büyükşehir Belediyesi gibi yerlerin de desteği alınmış ve sanırım buralarda sistem kurulup testler yapılacakmış.

Bunu okuyunca, “Keşke Bolu Belediyesi de bu olaya destek verse ve uygulayan ilk şehirlerden biri olsa,” diye düşündüm.

Yetkililerin bu yazıları takip ettiğini biliyorum. Hazır yeri gelmişken Bolu Belediyesi yetkililerine bunu iletmiş olayım. Bu konuda Bolu’yu da öncü illerden biri yapabiliriz.

Umarım bu proje ve buna benzer projeler geliştirilir, hayata geçer ve her ilde uygulanmaya başlanır.

Bakın arkadaşlar, hepimizin amacı gerçekten engelleri kaldırmaksa; herkes için daha özgür, daha güvenli yaşam alanları oluşturmaksa, bunu ancak eğitim, bilim ve teknolojiyi doğru kullanarak; bu tür projeleri destekleyerek başarabiliriz. ‘Engelli’ ya da ‘özel gereksinimli’ deyip geçmeden, ‘Niye engelleniyor ki?’ ya da ‘Onu ne engelliyor?’ diye düşünerek, engelleri fark ederek çözebiliriz.

Yeter ki isteyelim ve harekete geçelim. İnanın, bizim bu konuda her şeye gücümüz de bilgimiz de enerjimiz de yeter.

Yazan: Onur Ustaoğlu –  Seslendiren: Özge Nur Dilber – Bolçi’nin katkılarıyla,  Bolu Olay Gündem Gazetesi Konuşan Yazılar…

The post BU PROJEYE BOLU DA KATILMALI ! appeared first on Onur Ustaoğlu Proje ve Eğlence Merkezi.